Hoe zorgen we ervoor dat woongebouwen brandveilig zijn, zonder dat de leefbaarheid en het onderlinge contact tussen bewoners verloren gaan? Die vraag stond centraal tijdens een landelijke bijeenkomst op 5 oktober 2026 in Den Haag. Vertegenwoordigers van circa zeventig organisaties gingen met elkaar in gesprek over de gevolgen van de brandveiligheidsregels voor woongebouwen.
Sinds 2024 zijn de brandveiligheidsvoorschriften in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) concreter vastgelegd. In de praktijk leidt de toepassing daarvan regelmatig tot het verwijderen van planten, meubels en andere persoonlijke spullen uit gemeenschappelijke ruimtes. Soms verdwijnen zelfs complete ontmoetingsplekken. Dat raakt vooral bewoners van gemeenschappelijke woonvormen, waar gangen, galerijen en andere gedeelde ruimtes belangrijk zijn voor sociale contacten, onderlinge hulp en het thuisgevoel.
Wat leverde de bijeenkomst op?
Over één ding waren de deelnemers het eens: brandveiligheid staat voorop. Maar veiligheid gaat over meer dan het voorkomen van brand. Ook sociale veiligheid, leefkwaliteit en het tegengaan van eenzaamheid verdienen aandacht. Bovendien kunnen bewoners die elkaar goed kennen elkaar bij calamiteiten beter helpen.
Een belangrijke conclusie was dat de regels in de praktijk soms strenger worden toegepast dan noodzakelijk. Woningcorporaties en andere gebouweigenaren kiezen uit angst voor aansprakelijkheid en vanwege beperkte capaciteit vaak voor één eenvoudige oplossing: alles moet weg. Toch biedt de regelgeving mogelijkheden voor maatwerk via het zogenoemde gelijkwaardigheidsprincipe. Daarbij mag van voorgeschreven eisen worden afgeweken als aantoonbaar een gelijkwaardig veiligheidsniveau wordt bereikt. Onduidelijkheid over verantwoordelijkheden en aansprakelijkheid maakt toepassing hiervan echter lastig. De deelnemers pleitten daarom voor meer samenwerking tussen bewoners, verhuurders, gemeenten en brandweer. Bewonersorganisaties, waaronder de bij de LVGO aangesloten woongemeenschappen, kunnen daarbij een belangrijke rol spelen.
Aanbevelingen voor beleid
De bijeenkomst resulteerde in verschillende aanbevelingen:
- Maak maatwerk eenvoudiger. Leg duidelijk vast hoe bewoners, verhuurders en gemeenten gezamenlijk tot gelijkwaardige, brandveilige oplossingen kunnen komen.
- Geef duidelijkheid over buitenruimtes. Vooral voor leefgalerijen en gemeenschappelijke dakterrassen moet helder worden welke inrichting mogelijk is.
- Maak financiële ondersteuning beschikbaar. Bijvoorbeeld voor brandveilig meubilair, technische voorzieningen, veilige stallingsmogelijkheden voor scootmobielen en de inzet van deskundigen.
- Versterk bewonersorganisaties. Geef bewoners meer zeggenschap en mogelijkheden om verantwoordelijkheid te nemen voor het beheer van gemeenschappelijke ruimtes.
- Stimuleer gemengde woongebouwen. Een mix van leeftijden en inkomensgroepen kan de onderlinge hulp en zelfredzaamheid versterken. Zorg bij nieuwbouw bovendien voor ruimte voor spontane ontmoetingen.
Niet wachten op nieuwe richtlijnen
Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) werkt aan een handreiking die duidelijk moet maken hoe maatwerk mogelijk is. De deelnemers willen vooral praktische voorbeelden, een stappenplan en heldere afspraken. En: geen nieuwe stapel regels.
De belangrijkste boodschap: wacht niet op die handreiking, maar ga nu al met elkaar in gesprek. Brandveiligheid en prettig samenleven hoeven elkaar niet uit te sluiten.
De bijeenkomst werd georganiseerd door CoWonen & DDK, Centrum Groepswonen en bewonersorganisatie Mijn Moerwijk. Het complete verslag van deze bijeenkomst zal gepubliceerd worden, zodra deze beschikbaar is.
De Woonbond is een enquête gestart over dit onderwerp.
Vul deze vooral in!
Cooplink organiseert op 25 november een online sessie over de regels voor brandveiligheid en gaat samen met de deelnemers in gesprek wat er wél mogelijk is binnen de regels. Een van de sprekers is Tijmen Kuyper, architect en voorvechter van coöperatief wonen en een van de organisatoren van de landelijke bijeenkomst op 5 oktober.
Meer informatie en aanmelden >>>