Woningbouw en de ontwikkeling van woonprojecten hebben zowel de wind mee als tegen. Het kabinet grijpt in op het grondbeleid om financiële tekorten bij gemeenten te verkleinen en de woningbouw te versnellen. Het neemt de kosten van publieke voorzieningen, zoals wegen, groen en riolering, voortaan vooraf mee in de waarde van bouwgrond. Door deze duidelijkheid kunnen onderhandelingen over gebiedsontwikkeling sneller verlopen en projecten sneller van de grond komen. Daarentegen speelt in een paar provincies ook de netcongestie een grote rol en kunnen nieuwe woningen niet worden aangesloten op het elektriciteitsnet.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor voorzieningen als wegen, riolering en groen, maar kunnen de kosten daarvan niet altijd volledig doorberekenen aan projectontwikkelaars. Tegelijkertijd jaagt speculatie bij doorverkoop van grond de prijzen op. Daardoor ontstaan financiële tekorten en duren onderhandelingen tussen gemeenten en ontwikkelaars onnodig lang. Het gevolg is dat projecten voor woningbouw oplopen, duurder worden of soms helemaal niet doorgaan.
Voor aannemers en ontwikkelaars betekent dat extra onzekerheid in de voorbereiding van nieuwe projecten, terwijl de vraag naar woningen onverminderd hoog blijft. Met het nieuwe grondbeleid kiest het kabinet voor een beter werkend systeem, de residuele grondwaardemethode. Daarbij neemt het kabinet de kosten van publieke voorzieningen vanaf het begin mee bij het bepalen van de zogeheten inbrengwaarde van grond. Minister Boekholt O’Sullivan stelt dat duidelijkheid vooraf gemeenten en marktpartijen helpt om sneller tot afspraken te komen. Meer details over de aanpak staan in de Kamerbrief over de modernisering van het grondbeleid. Het grondbeleid regelt ook duidelijker welke kosten gemeenten mogen verhalen op projectontwikkelaars. Nu verschilt de uitleg vaak per gemeente, wat voor onzekerheid zorgt bij de financiering van gebiedsontwikkeling.
Lees hier meer over in het artikel op Bouwnieuws Vandaag >>
Vol stroomnet remt ook nieuwe woonprojecten
In steeds meer delen van Nederland is het elektriciteitsnet zo zwaar belast dat nieuwe woningen niet zomaar kunnen worden aangesloten. Vooral in Utrecht en Gelderland gelden inmiddels aansluitstops of vergaande beperkingen. Ook elders in Nederland zijn de problemen groot. Wat betekent dit voor nieuwe woonprojecten?
Aansluitstop in Utrecht en Gelderland
De problemen zijn inmiddels zo groot dat in delen van Nederland nieuwe aansluitingen voorlopig niet mogelijk zijn. Zo geldt sinds 1 juli 2026 in een groot gebied rond Utrecht-stad een aansluitstop. Nieuwe aanvragen voor een aansluiting of een uitbreiding daarvan komen op een wachtlijst terecht. Voor eerder geplande woningbouwprojecten is wel capaciteit gereserveerd. Ook in Gelderland zijn de problemen groot. In zestien gemeenten, waaronder Doetinchem, Zutphen, Winterswijk en Zevenaar, worden nieuwe aansluitingen sterk beperkt. Vanaf 1 januari 2027 worden de beperkingen verder aangescherpt. In Flevoland kon een algemene aansluitstop tot nu toe worden voorkomen, maar ook daar is het stroomnet overbelast. Vooral in Zuid-Flevoland blijft de situatie kwetsbaar.
Problemen in alle provincies
De problemen beperken zich niet tot deze drie provincies. Uit cijfers van de landelijke capaciteitskaart blijkt dat in alle provincies sprake is van netcongestie: een tekort aan ruimte op het elektriciteitsnet.
Opvallend is dat Noord-Holland en Friesland relatief veel gebieden kennen waar het regionale stroomnet vol zit of onderzoek wordt gedaan naar de beschikbare capaciteit. Ook in Drenthe, Overijssel en Groningen zijn de problemen aanzienlijk. Dat betekent overigens niet dat overal een aansluitstop geldt. Soms kunnen nieuwe woningen nog wel worden aangesloten, terwijl bedrijven die meer elektriciteit nodig hebben op een wachtlijst terechtkomen.
Gevolgen voor groepswonen
Voor initiatiefgroepen die een gezamenlijk woonproject willen realiseren, kan de overbelasting van het elektriciteitsnet een extra hindernis vormen. Dit probleem doet zich niet alleen voor bij nieuwbouw. Ook bij de verbouwing van een bestaand pand tot een collectieve woonvorm kan een zwaardere elektriciteitsaansluiting nodig zijn, bijvoorbeeld wanneer het gebouw volledig elektrisch wordt verwarmd.
Er zijn wel mogelijkheden om vertraging te beperken. Sinds juli 2026 gelden landelijke voorrangsregels voor de verdeling van schaarse netcapaciteit. Woningbouwprojecten kunnen onder voorwaarden voorrang krijgen. Bovendien heeft de overheid maatregelen getroffen waardoor een aantal geplande woningbouwprojecten in Gelderland, Utrecht en Flevoland toch door kan gaan.
Informeer tijdig bij de netbeheerder
Voor initiatiefgroepen is het daarom verstandig om al in de eerste fase van hun plannen bij de regionale netbeheerder te informeren naar de beschikbare capaciteit. Ook de gemeente en eventuele projectontwikkelaar kunnen hierbij helpen.
Bronnen en meer informatie